33,9818$% 0.11
37,7251€% -0.39
44,7272£% -0.19
2.726,78%-0,69
4.501,00%-0,22
1836696฿%0.4978
Dünya Sağlık Örgütü’ne göre 2021 yılında çoğu beş yaşın altındaki çocuklar olmak üzere tahmini 128 bin kişi kızamık nedeniyle hayatını kaybetti.
Örgüte göre salgınların ve can kayıplarının büyük çoğunluğu, kişi başına düşen gelirin düşük olduğu veya sağlık altyapısının zayıf olduğu ve tüm çocuklara bağışıklık kazandırmakta zorlanan ülkelerde görülüyor.
Doğal afet ya da çatışmaların yaşandığı ülkelerde de hasar gören sağlık altyapısı ve sağlık hizmetleri, rutin aşılamayı sekteye uğratıyor. Mülteci kamplarında, çadır kentlerde yaşayanlar arasında da enfeksiyon riski, kalabalıklar arasında kızamığın hızlı bulaşması nedeniyle artıyor.
Kızamığa yönelik 6 soruda 6 cevap:
Kızamığın belirtileri neler?
İlk belirti genellikle virüse maruz kaldıktan yaklaşık 10-14 gün sonra başlayan yüksek ateş. Bu ateş 4 ila 7 gün sürebilir.
Burun akıntısı, öksürük, kırmızı ve sulu gözler ve yanakların içinde küçük beyaz lekeler gelişebilir. Birkaç gün sonra, genellikle yüzde ve boynun üst kısmında bir döküntü ortaya çıkar. Döküntü yaklaşık üç gün boyunca yayılır, sonunda ellere ve ayaklara ulaşır ve solmadan önce beş ila altı gün sürer.
Nasıl bulaşıyor?
Kızamık, enfekte burun veya boğaz salgılarıyla yani öksürme veya hapşırma ile yakın temas yoluyla yayılıyor. Kızamığa yakalanan kişi, aşılanmamış yakın temaslılarının 10’da dokuzunu enfekte edebilir.
Virüs havada veya enfekte yüzeylerde iki saate kadar aktif ve bulaşıcı kalır. Enfekte bir kişi tarafından döküntü başlamadan dört gün öncesinden döküntü patlak verdikten dört gün sonrasına kadar bulaşabilir.
Komplikasyonları nasıl?
En ciddi komplikasyonlar arasında körlük, ensefalit (beyinde şişmeye neden olan bir enfeksiyon), şiddetli ishal ve buna bağlı dehidrasyon, kulak enfeksiyonları, zatürre gibi şiddetli solunum yolu enfeksiyonları yer alıyor.
Şiddetli kızamık, yetersiz beslenen küçük çocuklarda, özellikle de yetersiz A vitamini olanlarda veya HIV/AIDS veya diğer hastalıklar nedeniyle bağışıklık sistemi zayıflamış olanlarda daha olası.
Kızamığa bağlı ölümlerin çoğu hastalığa bağlı komplikasyonlardan kaynaklanıyor. Ciddi komplikasyonlar 5 yaşın altındaki çocuklarda veya 30 yaşın üzerindeki yetişkinlerde daha yaygın.
Kimler risk altında?
Aşılanmamış, aşılanmış ancak bağışıklık geliştirmemiş herhangi bir kişi enfekte olabilir. Aşılanmamış küçük çocuklar ve hamileler, ciddi kızamık komplikasyonları açısından en yüksek risk altında.
Bağışıklık sistemi baskılayıcı ilaç kullananlar, HIV ve kanser hastaları, aşıları olsa bile risk altında sayılan gruplar arasında.
Nasıl tedavi ediliyor?
Kızamık için özel bir antiviral tedavi bulunmuyor.
Kızamıktan kaynaklanan ciddi komplikasyonlar, iyi beslenmekle, yeterli sıvı almakla ve ishal veya istifra nedeniyle bünyenin kaybettiği sıvıları ve temel gereksinimleri yerine koyan rehidrasyon solüsyonu içmekle azaltılabilir. Göz ve kulak enfeksiyonları ile zatürreyi tedavi etmek için antibiyotik reçete edilmelidir.
Dünya Sağlık Örgütü’ne göre kızamık teşhisi konulan tüm çocuklara 24 saat arayla iki doz A vitamini takviyesi yapılmalı. Bu, iyi beslenen çocuklarda bile kızamık sırasında ortaya çıkan düşük A vitamini seviyelerini düzeltir ve göz hasarını ve körlüğü önlemeye yardımcı olur. A vitamini takviyesi kızamıktan ölenlerin sayısını da azaltabilir.
Kızamık salgını nasıl önlenebilir?
Rutin kızamık aşılaması ve yüksek vaka oranlarına sahip ülkelerdeki toplu aşılama kampanyaları, küresel kızamık ölümlerini azaltmak için çok önemli.
Kızamık aşısı genellikle kızamıkçık ve/veya kabakulak aşılarıyla birlikte uygulanır. Dünya Sağlık Örgütü’ne göre aşılama, tek veya kombine, eşit derecede güvenli ve etkili.
Çam kese böceği ile mekanik mücadele